Je hersenen zijn belangrijk bij alles dat je doet. Ze sturen wat je denkt, voelt en wat je doet. Ze helpen je de wereld om je heen te begrijpen. Zelfs als je er niet bij stilstaat. In de ontvangsthal van NEMO is een tijdelijke tentoonstelling te zien met kunstwerken vol verrassende hersenweetjes.
De werken zijn ontwikkeld door Wetenschap op Woensdag, een samenwerking tussen het Universitair Medisch Centrum Groningen, de Rijksuniversiteit Groningen, BCN en Academie Minerva, met financiering van de KNAW. De bijbehorende teksten zijn geschreven door het Universiteitsmuseum Groningen. Op deze pagina lees je meer over de achtergrond van de hersenweetjes.
De cortex van vrouwen bevat 16% minder zenuwcellen.
Toch zijn vrouwen niet minder intelligent. Hun zenuwcellen hebben gemiddeld meer verbindingen. Ook heeft hun hersenweefsel een hogere stofwisseling, wat je het beste kunt vergelijken met een motor die meer toeren maakt.
The cortex of women contains 16% fewer neurons.
Yet, women are not less intelligent. Their neurons have on average more connections. Also, their brain tissue has a higher metabolism, which might best be compared to an engine running at higher revolutions.
Wie positiever denkt over zichzelf is beter bestand tegen stress en depressie.
Mensen die een depressie hebben gehad en daarvoor in psychotherapie gaan, hebben een kleinere kans op een terugkeer van de klachten. Dit komt deels doordat een preventieve behandeling ervoor zorgt dat ze positiever over zichzelf gaan denken, zo ontdekten hersenonderzoekers van het UMCG.
Those who think more positively about themselves are better equipped to handle stress and depression.
People who have experienced depression and undergo psychotherapy have a lower risk of relapse. This is partly because preventive treatment helps them develop a more positive self-image, as discovered by brain researchers at the UMCG.
De pil veroorzaakt geen depressie.
Jonge vrouwen die met de pil beginnen hebben iets vaker een depressie dan vrouwen die dat niet doen. Toch kan je niet zomaar zeggen dat dat door de pil komt. Bij de vrouwen die de pil gebruiken spelen ook andere factoren een rol, zoals een eerste seksuele relatie.
The pill does not cause depression.
Young women who start using the pill have depression slightly more often than women who do not. Still, you cannot simply say that this is caused by the pill. Other factors also play a role among women who use the pill, such as having a first sexual relationship.
Gehoorproblemen kunnen leiden tot het horen van geluiden die er niet echt zijn.
Voor onze waarneming gebruiken we informatie vanuit onze zintuigen. Als de hersenen weinig informatie krijgen van buitenaf, dan vullen ze dit zelf aan met onze verwachtingen. We horen dingen die er niet zijn: we gaan hallucineren. Bij mensen met gehoorproblemen komt er minder informatie vanuit de zintuigen, dus hallucineren ze ook meer.
Hearing problems can lead to hearing sounds that aren't really there.
For our perception, we use information from our senses. If the brain receives little information from the outside, it fills in the gaps itself using our expectations. We then hear things that are not there: we start to hallucinate. In people with hearing problems, less information comes from the senses, so they hallucinate more as well.
Linkshandigen gebruiken soms een extra hersenhelft.
Het herkennen van gezichten gebeurt doorgaans in de rechterhersenhelft. Maar bij linkshandige mensen werkt het soms net even anders. Uit onderzoek blijkt dat sommige linkshandigen niet één, maar beide hersenhelften gebruiken als ze een gezicht bekijken.
Left-handed individuals sometimes use an extra hemisphere of the brain.
Recognizing faces usually takes place in the right hemisphere of the brain. However, in left-handed people this sometimes works a bit differently. Research shows that some left-handed individuals use not one, but both hemispheres when they look at a face.
De linkerhersenhelft verwerkt woorden en details, de rechter herkent gezichten.
De twee hersenhelften lijken op elkaar, maar ze hebben hun eigen specialisaties. Bij de meeste mensen is de rechterhelft bijvoorbeeld expert in het herkennen van gezichten. Toch is dit bij vijf procent van de rechtshandige mensen en bij een derde van de linkshandige mensen omgekeerd. Ook gebruikt een groep beide hersenhelften.
The left hemisphere processes words and details, while the right recognizes faces.
The two hemispheres of the brain look similar, but each has its own specializations. In most people, for example, the right hemisphere is an expert at recognizing faces. However, in five percent of right-handed people and in a third of left-handed people this is reversed. There is also a group that uses both hemispheres.
In de toekomst zijn psychiatrische stoornissen misschien wel te behandelen met een poeptransplantatie.
Poeptransplantaties als behandeling voor psychiatrische stoornissen? De laatste jaren wordt hier steeds meer onderzoek naar gedaan. Bij een poeptransplantatie krijgen mensen ontlasting van een donor met gezonde darmbacteriën. Uit een klein onderzoek bleek dat poeptransplantaties een positief effect hadden op sociale vaardigheden van mensen met autisme.
In the future, psychiatric disorders might be treatable with a fecal transplant.
Fecal transplants as a treatment for psychiatric disorders? In recent years, more and more research has been done on this. In a fecal transplant, people receive stool from a donor with healthy gut bacteria. A small study showed that fecal transplants had a positive effect on the social skills of people with autism.
De ervaring van tijd is een illusie van het bewustzijn.
De hersenen hebben een 24-uurs klok voor je dag-nachtritme. Deze zorgt ervoor dat je ‘s avonds slaperig wordt en ‘s ochtends opstaat. Maar waar komt de ervaring van alledaagse tijd, zoals de tijd totdat je bus komt, vandaan? Er is geen apart zintuig voor tijd. Welk kunstje gebruikt het bewustzijn?
The experience of time is an illusion of consciousness.
The brain has a 24-hour clock for your day–night rhythm. This ensures that you become sleepy in the evening and wake up in the morning. But where does the experience of everyday time come from, such as the time until your bus arrives? There is no separate sense for time. What trick does consciousness use?
Microgliacellen zijn de klusjesmannen van de hersenen.
Je hersenen hebben verschillende soorten cellen, zoals microglia. Overal waar problemen zijn in de hersenen, komen microgliacellen om deze op te lossen. Ze ruimen afval op, verwijderen indringers en repareren cellen. Als de taak is uitgevoerd, slaan ze deze op in hun geheugen, en worden ze beter in die taak.
Microglia cells are the handymen of the brain.
Your brain has different types of cells, such as microglia. Wherever there are problems in the brain, microglial cells appear to address them. They clean up waste, remove intruders, and repair cells. Once the task is completed, they store it in their memory and become better at that task.
Medicijnen reizen via het bloed en komen toevallig op de juiste plek terecht.
Medicijnen die je via de mond inneemt reizen via de bloedbanen door het lichaam. Ze gaan niet direct op hun doel af, maar bereiken die per toeval. Doordat medicijnen zich door je hele lichaam verspreiden, kunnen ze ook allerlei bijwerkingen veroorzaken in andere lichaamsdelen en zelfs je gedrag beïnvloeden.
Medications travel through the blood and randomly reach the right place.
Medications that you take orally travel through the bloodstream throughout the body. They do not go directly to their target but reach it by chance. Because medications spread throughout your body, they can also cause various side effects in other parts of the body and even affect your behavior.
Als je iemand ziet die je kent, wordt je pupil een halve seconde groter.
Je pupillen verwijden wanneer je iemand ziet die je kent, omdat je brein deze persoon als belangrijk beschouwt. De grootte van je pupil laat zien hoeveel je brein aan het verwerken is of hoeveel je emotioneel betrokken bent. Dit merk je zelf niet bewust.
When you see someone you know, your pupil grows a little bigger for half a second.
Your pupils dilate when you see someone you know because your brain considers this person important. The size of your pupils shows how much your brain is processing or how emotionally involved you are, even though you may not be aware of it.
Zoek je iemand in de menigte? Chocolade eten helpt je iemand sneller te vinden.
In chocolade zit het stofje 'flavanolen' dat ervoor zorgt dat je efficiënter zoekt. Een Gronings experiment met zo'n vijfitig studenten liet zien dat mensen sneller figuren konden vinden op hun beeldscherm als ze daarvoor chocolademelk hadden gedronken met flavanolen, dan wanneer ze chocolademelk zonder dit stofje dronken.
Looking for someone in the crowd? Eating dark chocolate will help you find them faster.
Chocolate contains a nutrient called flavanols, which make you search more efficiently. A study from Groningen showed that 50 students were faster in finding figures on a screen if they had just drank chocolate milk containing flavanols, compared to when they had drank chocolate milk without this antioxidant.
Als autorijders zich veilig voelen, gaan ze meer risico's nemen.
Verkeersdeskundigen houden hier rekening mee om zo veilig rijgedrag te bevorderen. Een nieuw rijhulpsysteem mag er bijvoorbeeld niet voor zorgen dat mensen meer risico's nemen, ook al voelen ze zich veiliger. Soms kan een onveilig gevoel juist zorgen dat mensen veiliger gaan rijden.
When drivers feel safe, they take more risks.
Traffic experts take this into account to promote safe driving behavior. For example, a new driver-assistance system should not cause people to take more risks, even if they feel safer. Sometimes, feeling unsafe can actually make people drive more carefully.
Iedereen kan multitasken. Maar focussen op één ding is pas echt moeilijk.
Multitasken gaat in de meeste gevallen gewoon goed. Omdat er veel aandacht is voor de zeldzame gevallen waarin multitasken niet goed gaat, is de indruk gewekt dat mensen er niet goed in zijn. Bij deze situaties wordt er echter niet gefocust op de juiste taak op het juiste moment.
Everyone can multitask. What’s really hard is focusing on just one thing.
In most cases, multitasking works just fine. Because a lot of attention is given to the rare cases where multitasking goes wrong, the impression has arisen that people are not good at it. In these situations, however, the focus is not on doing the right task at the right time.
Wat goed is voor je hart, is goed voor je hersenen.
Mensen met een hogere kans op hart- en vaatziekten, lopen ook meer risico om dementie te ontwikkelen. Met een gezonder hart loop je dus minder kans op dementie. Een gezonde levensstijl, zoals niet roken en alcohol drinken, draagt daarom niet alleen bij aan een gezond hart, maar ook aan gezonde hersenen.
Everyone can multitask. What’s really hard is focusing on just one thing.
In most cases, multitasking works just fine. Because a lot of attention is given to the rare cases where multitasking goes wrong, the impression has arisen that people are not good at it. In these situations, however, the focus is not on doing the right task at the right time.
In een vreemde taal nemen mensen logischere beslissingen.
Wanneer mensen nadenken over een moeilijke vraag in een vreemde taal, zijn ze vaak minder beïnvloed door emoties. Dit helpt hen om logischere keuzes te maken, zelfs als de beslissing lastig is.
In a foreign language, people make more logical decisions.
When people think about a difficult question in a foreign language, they are often less affected by emotions. This helps them make more logical decisions, even if the choice is morally hard.
Mensen met astma, eczeem of hooikoorts hallucineren vaker.
Mensen met schizofrenie hebben vaker astma, eczeem of hooikoorts. Maar ook mensen zonder schizofrenie die een gevoeligheid hebben voor psychotische waarnemingen als hallucinaties hebben vaker last van allergische reacties, zoals astma, eczeem en hooikoorts. Dit wijst op een verband tussen het immuunsysteem en het ontstaan van psychotische ervaringen.
People with schizophrenia are more likely to have asthma, eczema, or hay fever. Even people without psychosis, who sometimes experience things like hallucinations, are more likely to have allergies such as asthma, eczema, and hay fever. This suggests a connection between the immune system and the development of psychotic experiences.
Mentale inspanning vergroot de pupillen.
Mentale inspanning zorgt voor een fysieke reactie in het lichaam. Wetenschappers gebruiken deze pupilgrootte om te meten hoeveel moeite je in een taak steekt.
Mental effort causes the pupil to dilate.
Your pupils grow bigger when you have to think a lot or work hard on a task. This happens because mental effort causes a physical response in your body. Scientists use the size of your pupils to measure how much effort you're putting into a task.
Zenuwcellen die onze spieren aansturen zijn de langste cellen van het menselijk lichaam.
Ons lichaam wordt bestuurd vanuit onze hersenen. De hersenen sturen signalen via zenuwcellen (neuronen) door het lichaam naar de spieren. De neuronen die de bewegingsspieren aansturen noemen we motorische neuronen. Eén zo’n neuron kan wel 1,5 meter lang zijn, van de ruggengraat tot aan de tenen!
Neurons that control our muscles are the longest cells in the human body.
Our body is controlled by our brains. Our brains send signals to the muscles so they come into action. Such a signal will travel via neurons through the body. Neurons that control muscles are called motor neurons. One motor neuron can be up to 1.5 metres long, from your spine to toes.
We dwalen bijna de helft van de tijd met onze gedachten af.
Als mensen een saaie taak moeten doen, dan dwalen ze ongeveer de helft van de tijd af met hun gedachten. Dat bleek uit een experiment waarin mensen elke minuut gevraagd werd waar ze aan dachten. Het laat zien hoe vaak we afdwalen wanneer we ergens mee bezig zijn.
We mind-wander almost half of the time.
When people have to do a boring task, they drift off with their thoughts about half of the time. This was shown in an experiment where people were asked every minute what they were thinking about. It shows how often we mind wander while doing something.
Op het laatste moment studeren zorgt voor een hoger cijfer.
Op het laatste moment studeren kan zorgen voor een hoger cijfer, maar het nadeel is dat je de informatie ook weer snel vergeet. Studeren op meerdere dagen zorgt ervoor dat je de stof veel langer onthoudt.
Last-minute studying leads to a higher grade.
Studying at the last minute can get you a higher grade, but the downside is that you'll forget the information quickly. Studying over several days or weeks helps you remember the material for a much longer time.
De hersenen van een menselijke foetus halverwege de zwangerschap lijken op die van een pasgeboren rat.
Ratten ontwikkelen hun hersenen in verschillende fasen, tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Doordat de hersenen van een pasgeboren rat lijken op die van een menselijke foetus, kunnen wetenschappers rattenhersenen gebruiken voor onderzoek. Zo kunnen ze kijken hoe medicijnen tijdens de zwangerschap de hersenontwikkeling van de menselijke foetus beïnvloeden.
The brain of a human fetus in the middle of pregnancy looks like that of a newborn rat.
Rats develop their brains in different stages, both during pregnancy and after birth. Because the brains of newborn rats resemble those of a human fetus, scientists can use rat brains for research. This allows them to study how medications during pregnancy affect the brain development of the human fetus.
Het brein van Einstein had een afwijking in het gebied dat belangrijk is voor het verwerken van cijfers.
Einsteins brein had een afwijking in het hersengebied dat verantwoordelijk is voor het verwerken van cijfers. De Groeve van Sylvius was bij hem vijftien procent breder dan gemiddeld. Mogelijk droeg dit bij aan zijn uitstekende rekenvaardigheden.
Einstein’s brain had an anomaly in the area important for processing numbers.
Einstein's brain was malformed in the area responsible for processing numbers, called the Sylvian Fissure. This area was 15% wider than average, which may have contributed to his exceptional math skills.
De meeste neuronen in het brein hebben een eigen klok die bepaalt hoe je je voelt en gedraagt.
De meeste cellen hebben een eigen klok, ook de hersencellen, die het gedrag van de cel gedurende de dag kunnen veranderen. De biologische klok in de hypothalamus zorgt ervoor dat alle klokken in lijn lopen met het slaap-waakritme. Onze stemming is daardoor afhankelijk van het tijdstip van de dag.
Most neurons in the brain have their own lock, which determines how you feel and behave.
Most cells have their own clock, including brain cells, which can change the cell’s behavior throughout the day. The biological clock in the hypothalamus ensures that all clocks are aligned with the sleep–wake rhythm. As a result, our mood depends on the time of day.
Regelmatige, lichte trillingen kunnen je brein beter laten presteren.
De trillingen stimuleren het brein en zorgen ervoor dat je beter presteert bij een cognitieve test. Onderzoekers zagen dit vooral bij de Stroop-test, waarbij je woorden van kleuren moet voorlezen die met een andere kleur zijn afgebeeld. Deze breinstimulatie zou een uitkomst zijn voor mensen die in een rolstoel zitten.
Regular, light vibrations can make your brain perform better.
The vibrations stimulate the brain and help you perform better on a cognitive test. Researchers noticed this especially with the Stroop test, where you have to read color words that are printed in a different color. This brain stimulation could be beneficial for people who use a wheelchair.
Stress voor de tentamenweek verandert de samenstelling van bacteriën in je darmen.
Onderzoek toont aan dat het aantal melkzuurbacteriën afnam bij studenten tijdens hun examenweek. Deze veranderingen in de darmen hangen mogelijk deels samen met stressgerelateerde veranderingen in het eetpatroon met minder groenten en meer cafeïne.
Stress for an exam week changes the composition of bacteria in your gut.
Research shows that the number of lactic acid bacteria decreased in students during their exam week. These changes in the gut are possibly partly related to stress-related changes in eating habits, with less vegetables and more caffeine.
Hoeveel dieren kun je opnoemen in een minuut? Deze test wordt gebruikt om taalstoornissen, dementie en hersenschade op te sporen
In de woordproductietest moet je zoveel mogelijk dieren noemen in zestig seconden. Deze test meet hoe goed het brein informatie uit het geheugen kan ophalen. De test wordt ook gebruikt om moeilijkheden met taal op te sporen die voorkomen bij taalstoornissen, dementie en hersenschade.
How many animals can you name in 1 minute? This test is used to detect language problems, dementia, and brain damage.
In the verbal fluency test, you have 60 seconds to name as many animals as possible. This test measures how well the brain can retrieve information from memory. It is used to detect language difficulties that can occur in conditions like dementia, language disorders, and brain injuries.
Pasgeboren kinderen slapen tot wel 80% van de tijd.
Pasgeboren baby’s slapen dag en nacht zonder een duidelijk slaapritme. Dit komt doordat de biologische klok zich nog moet ontwikkelen. Hiervoor is in de eerste twee levensjaren veel slaap nodig. Als we ouder worden gaat de biologische klok weer slechter werken en verdwijnt langzaam het dag-nachtritme.
Newborn babies sleep up to 80% of the time.
Newborn babies sleep day and night without a clear sleep rhythm. This is because their biological clock still needs to develop. A lot of sleep is needed for this during the first two years of life. As we get older, the biological clock starts to work less efficiently, and the day–night rhythm gradually fades.
Veel kinderen hebben denkbeeldige vrienden die ze kunnen zien, maar die niet echt bestaan.
Deze vriendjes kunnen van alles zijn: mensen, dieren of zelfs fantasiewezens. Het is normaal voor kinderen om zulke vrienden te hebben en het helpt hen bij hun ontwikkeling. Deze denkbeeldige vrienden kunnen kinderen helpen om emoties te verwerken, sociale vaardigheden te oefenen en leren om problemen op te lossen.
Many children have imaginary friends that they can see, but don't really exist.
These little friends can be anything: people, animals, or even imaginary creatures. It is normal for children to have such friends, and they help with their development. These imaginary friends can help children process emotions, practice social skills, and learn how to solve problems.
Als je warm bent, voel je de tijd sneller gaan.
Als je lichaamstemperatuur stijgt, dan voel je de tijd sneller gaan. Je maakt ook sneller beslissingen. Daardoor heb je minder tijd om informatie tot je te nemen en overweeg je minder opties. Het gevolg: meer ondoordachte beslissingen. Waarschijnlijk verklaart dit mede waarom er vaker geweld op straat is tijdens zomeravonden.
When you're warm, time feels like it passes faster.
When your body temperature rises, time seems to pass faster. You also make decisions more quickly. As a result, you have less time to process information and consider fewer options. The consequence: more rash decisions. This likely helps explain why there is more street violence on summer evenings.