Ga direct naar hoofdinhoud

AI Challenge voor thuis

Je hebt er vast al wel over gehoord: Artificiële Intelligentie, oftewel AI. Maar wat is het en hoe ontdek je of een foto of video die je ziet gemaakt is met AI? In De AI Challenge in NEMO ga je op zoek naar aanwijzingen. Op deze pagina kun je tips nog eens nalezen.

Geloof niet alles wat je ziet

Het belangrijkste om te onthouden is: geloof niet alles wat je ziet. Vraag je vanaf nu bij elke video af: kan dit nep zijn? Vroeger was een video of foto het ultieme bewijs, nu is dat niet meer zo. Sterker nog: heel veel video’s die je tegenwoordig op de socials of op YouTube ziet, zijn gemaakt of bewerkt met AI. Er zijn zelfs op social media AI-profielen die niet meer van echt te onderscheiden zijn. Dat is niet per se erg; het kan ook heel leuk zijn om een AI Influencer te volgen. Het gaat erom dat je het verdient om te weten of het deepfake is.

Het is tegenwoordig verplicht om aan te geven of een video AI is maar dat gebeurt helaas niet altijd.

Tips om te beoordelen of iets nep is

1. De inhoud: Als iets niet kan, dan is het waarschijnlijk nep
Een beer die op een schommel zit of een auto waar opeens vleugels uitklappen... Sommige deepfakes laten iets zien wat simpelweg in de echte wereld niet kan of niet bestaat. Zie je nou iets geks en denk je: kan dat wel? Zoek op internet naar meer informatie, maar check het ook vooral in de bieb of op school.

Het geldt ook voor een video van iemand die je kent: als diegene iets doet of zegt wat niet bij diegene past of niet voor te stellen, dan is er een dus een kans dat het niet echt is.

2. AI maakt fouten in het beeld en geluid
Een persoon met zes vingers aan een hand heeft of met één been... AI moet zoveel rekenen in een video dat het soms wel eens een foutje maakt. Dat gebeurt steeds minder vaak omdat AI zo snel leert. Maar soms kan je nog kleine foutjes ontdekken.

  • Kijk goed naar de achtergrond: soms zie je daar iets geks. Bijvoorbeeld een voetganger die opeens verdwijnt, of mensen met 3 benen.
  • Kijk naar details van het land of de plaats: kloppen de nummerborden, zijn de straatnaambordjes in de juiste taal?
  • AI heeft veel moeite met natuurwetten, zoals zwaartekracht. Een bal hoort bijvoorbeeld naar beneden te vallen.
  • Luister ook altijd goed naar geluid: soms klinkt een stem niet natuurlijk of beetje houterig

3. Check de bron
Vraag je altijd af: wie heeft het gemaakt en waarom post diegene dit? Misschien is het een kunstenaar die mooie AI-beelden wil maken, of een grappenmaker die je aan het lachen wil maken. Het kan ook een influencer die graag wil dat jij zijn/haar producten koopt.

Vaak worden video’s gedeeld of herplaatst. Je weet dan niet wie het gemaakt heeft. Daarvoor moet je even op onderzoek. Je kunt een afbeelding of stilstaand beeld van een video bijvoorbeeld invoeren op websites als Google Lens, TinEye of Bing Visual Search van Microsoft. Je ontdekt dan waar de afbeelding eerder geplaatst is.

4. Social media: wees een detective
Op social media kan iedereen zich heel makkelijk anders voordoen, zeker met behulp van AI. Word je benaderd online of ben je fan van een influencer kijk dan eerst goed naar de sociale profielen. Stel je jezelf daarom echte detective vragen als je naar iemands socials kijkt:

  • Kloppen alle schaduwen in de foto’s?
  • Kijk goed naar de achtergrond voor foutjes. Kloppen de nummerborden? Het soort huizen of de bomen die je ziet?
  • Kijk ook naar de andere comments. Misschien lees je daar al iets over ‘fake’ of ‘AI’.
4 kinderen zitten op een bank en hebben een Minecraft hoofd

Wat is AI?

AI is eigenlijk een heel goed rekenprogramma. Het krijgt veel teksten, afbeeldingen en cijfers te zien en ontdekt daarin patronen. Zo kan AI voorspellingen doen. Denk aan: Ze leefden nog lang en… Grote kans dat jij ‘gelukkig’ dacht. AI doet iets vergelijkbaars: het voorspelt op basis van wat het heeft geleerd. Het lijkt daardoor slim, maar begrijpt niet echt wat het zegt.

Deepfakes
Met AI kun je beelden en stemmen namaken. Zo’n nepbeeld noemen we een deepfake. Het kan heel echt lijken. Daar kan je hele mooie dingen mee maken, maar een deepfake kan ook vervelend zijn. Bijvoorbeeld wanneer het gebruikt wordt om iemand te pesten of om leugens te verspreiden. Daarom is het belangrijk om te leren hoe je kunt ontdekken of een video nep is.